Spirituele vitaliteit in organisaties

Vandaag ga ik in op een pijler van vitaliteit die voor steeds meer mensen een belangrijke rol speelt. Als ik over mezelf spreek dan is dat bij mij zeker het geval, namelijk spirituele vitaliteit. En voordat je denkt dat dit iets heel ‘zweverigs’ is, dat valt alleszins mee.

Het feit dat zelfs Nyenrode Business University sinds 2006 een officiële leerstoel ‘Business & Spiritualiteit’ in het leven heeft geroepen, zegt wel iets over het belang voor organisaties om hier actief mee bezig te zijn. Hoogleraar Paul de Blot (tot aan zijn overlijden in 2019 op 95-jarige leeftijd verbonden aan Nyenrode) beschreef business spiritualiteit als goed zakendoen, met een deskundige aanpak, vanuit een sterke bezieling en een goede samenwerking op basis van idealen. Een succesvolle onderneming beschikt volgens hem over de juiste teamgeest.

Wat dit voor bedrijven betekent is dat ze zichzelf de vragen stellen ‘waartoe het bedrijf dient’, waarom een bedrijf ‘is’ en ‘waar dit toe leidt’. Met andere woorden, wat is de zin en betekenis van een bedrijf en hoe helpt dit om te ondernemen vanuit vertrouwen en menselijkheid in plaats van vanuit angst, geld of verlies.

Deze gezichtspunten doen mij direct denken aan een stukje theorie en systemische organisatie opstellingen die ik tijdens een training heb gedaan, waarbij onder andere zichtbaar werd wat de impact is van bijvoorbeeld oprichtersenergie. Of een opstelling waarbij ik representant was, waarbij de impact van meerdere elkaar opvolgende managers op dezelfde positie die er (waarschijnlijk onbewust) voor zorgden dat er geen psychologische veiligheid was binnen het bedrijf van de vraagsteller. Dit laat wel zien welke krachten er actief kunnen zijn zonder dat je je daar bewust van bent en het aan het licht brengen hiervan kan helpen om gestagneerde energie weer te laten stromen.

Het interessante is dat er in familiebedrijven vaak al van nature een goede basis als het gaat om zingeving. Dit blijkt uit dat mensen veelal hechter en vriendschappelijker met elkaar omgaan en dat de communicatie informeler is. Daarom is het zo belangrijk om te werken vanuit kernwaarden, maar dan wel kernwaarden die echt worden geleefd en gedragen door de hele organisatie. Het opvallende is ook dat naarmate bedrijven meer focus hebben op geld, zij de neiging hebben om verder af te drijven van de natuurlijke manier van omgaan met werknemers en hun omgeving (De Valk, 2013). Paul de Blot omschreef dit als het vervuild raken van de bron van de organisatie, met als gevolg dat de innerlijke en geestelijke kracht van het bedrijf verloren gaat.

Daarom is het als bedrijf zaak dat je focus hebt op zingeving, want als mensen zich onderdeel van het geheel voelen, daaraan mogen bijdragen en hiervoor erkenning krijgen, levert dat enorm veel energie op. Vanzelfsprekend is deze relatie afhankelijk van in welke levensfase en leeftijdsfase je je bevindt, want de eisen die het leven aan je stelt, betekent ook een andere behoefte aan vervulling en zingeving.

Onderstaand een overzicht van de levenscycli:

14-21 jaar – op zoek naar eigen waarheid: ‘in welke wereld ben ik terechtgekomen? Wat vindt mijn omgeving  van de wereld en wat vind ik er zelf van’. Veel tegenstrijdigheden, maar zingeving en vitaliteit beginnen in deze fase naar de voorgrond te treden.

21-28 jaar – bereiken volwassenheid, plek in de wereld innemen, experimenteren met talenten, vormen eigen mening over sociaal-culturele thema’s en de persoonlijke levensinvulling. Hoge verwachtingen van eigen kunnen, terwijl ze nog in de ‘groei’ zijn.

28-35 jaar – losmaken eigen persoonlijkheid uit geheel. Zingeving met name uit baan, kinderen, huis, tuin en vakanties.

35-42 jaar – 2 dingen: zichtbaar worden levensdoel (rustige fase) of persoonlijkheid ‘zuiveren’. Hart, hoofd en handen komen samen.

42-49 jaar – de eigen levensweg is gevormd, pad helder voor ogen. Tweeledig, of tevredenheid en berusting of houding en keuzes herzien. Fase van bezinning.

49-56 jaar – verdieping, inspiratiebronnen inzetten t.b.v. voelen zingeving in het leven. Positief: grotere verantwoordelijkheid nemen tegenover de wereld. Negatief, vastzitten in de vorige fase, ontstaan van stilstand ontwikkeling en gedrag.

56-63 jaar – fase van rijping, manifestatie van de mens als individu. In negatieve zin afgescheiden voelen van het gevoelsleven en angst voor de dood.

Vanaf 63 jaar – tot wijsheid komen over alle verinnerlijkte inzichten uit de jaren ervoor. Voorbereiden op wat er na dit leven gaat komen. Liefde, wijsheid, inspiratie voor jongere mensen, of negatief verliezen gevoel voor leven, verstarring, angst, gevoel van zinloosheid en leegheid.

In hoeverre ben jij actief bezig met spiritualiteit, zingeving, levensfase- en leeftijdsmanagement binnen jouw organisatie? En hoe zit het met de kernwaarden, zijn dit nog de juiste, zijn ze voldoende geborgd en worden ze ook echt geleefd?